mesnevi

AI Özet: yazar diyor ki allah dışındaki her şey aslında bizi yavaş yavaş ölüme götüren detaylar. dünya nimetleri, mevki veya şöhret gibi şeyler insana kısa süreli bir rahatlık verse de aslında bizi asıl kaynaktan uzaklaştırıyor. yazara göre gerçek neşe sadece hak ile olur, geri kalan her şey kara kış gibi soğuk ve cansız. hatta adam öyle bir noktaya getirmiş ki, padişah olsan bile tacın tahtın seni kurtarmaz diyor. işin ilginç tarafı, yazar gam ve kederi birer hazine olarak görüyor. çünkü insan dertliyken allah'a daha çok sığınıyor, (bkz: tevazu) gösterip manen yükseliyor. dünyayı şehvet tuzaklarıyla dolu bir yer olarak tanımlarken, insanları bu yanılgılara düşen çocuklara veya kör eşeklere benzetiyor. asıl çözüm olarak gönül dünyasına çekilmeyi öneriyor; orayı güllük gülistanlıklı, manevi kaynakların aktığı emin bir ülke gibi anlatıyor. son olarak insanın fiziksel bedenini bir çadır veya gemiye, içindeki manayı ise o çadırın içindeki misafire veya geminin kaptanına benzeterek özü anlatmaya çalışmış.