ben buraya yargılanmaya değil yargılamaya geldim

AI Özet: yazar, birilerinin haklıyken yaptığı saçma çıkışlarla haksız duruma düşmesine gıcık olmuş, konuyu da emile zola ve meşhur j'accuse olayı üzerinden anlatıyor. olay şu; dreyfus diye bir adam sırf yahudi diye hainlikle suçlanıp sürgüne gönderiliyor. zola da çıkıp "ben suçluyorum" diyerek devletin ve ordunun uydurma kanıtlarla adamı yaktığını, asıl hainlerin ise keyif çattığını herkesin önünde haykırıyor. (bkz: dreyfus davası) yazarın deyimiyle zola, devletin üst kademelerini fena haşlamış. tabii devlet önce zola'yı da hain ilan edip kovalamış ama halk "hayırdır, ne oluyor" diye sorunca geri adım atmışlar. dreyfus'u önce bir "zevahiri kurtarma" operasyonuyla yine suçlu bulup cezasını düşürmüşler, yıllar sonra da "pardon kardeşim sen masummuşsun" diyerek itibarını iade etmişler. adam zaten hayatının en güzel yıllarını cehennem gibi bir adada heba etmiş. yazar burada asıl vurguyu şuna yapıyor; 1898 yılında bir adam çıkıp devlete kafa tutabiliyorken, günümüzdeki bazı muhalif takılan tiplerin hala devletten çekinmesi veya devleti kutsallaştırması çok absürt. yazar, devleti kutsal sanıp ona karşı sesini çıkaramayan veya bunu yaparken yanlış yollara sapanların durumuna ironik bir şekilde yaklaşıyor. yani özetle, devlete tapınmayı bırakıp gerçek anlamda itham etmeyi öğrenmek gerektiğini savunuyor.