ahmet cevdet paşa

AI Özet: yazar diyor ki ahmet cevdet paşa bayağı nev-i şahsına münhasır bir tipmiş. normalde ilmiye sınıfından çıkma bir kazaskerken mülkiyeye geçip vezir olması, tanzimat dönemindeki o laik bürokrasi rüzgarının ne kadar sert estiğini gösteriyor. (bkz: tanzimat dönemi) adam aslında tam bir ortodoks sünni-hanefi, yani reformlara pek gerek duymayan tutucu bir kafa ama bunu ılımlı bir şekilde yürütmüş. süleymaniye medreselerindeki o gürültülü softaları bilgisiyle susturacak kadar donanımlıymış. biraz fransızca ve avrupa hukukuyla ilgilenmiş, hammer okumuş ama modern tarihçilikle kendi yöntemleri arasında garip çelişkiler varmış. yine de yazar, paşanın muhakeme yeteneğinin tam bir deha olduğunu savunuyor. özellikle teftiş raporlarındaki gözlem gücü tarihçiliğinin bile ötesindeymiş. tam bir eski toprak devlet adamıymış; bildiğini hemen söylemeyen, sırrını mezara götüren cinsten. hatta kendi yazdığı tarih kitabında bile kendi kendini sansürlemiş. (bkz: hikmet-i hükümet) yöneticiyken tutuculuğuna rağmen taviz verebilmesi eyyamcılıktan değil, devlet adamlığı vizyonundan geliyormuş. gel gelelim midhat paşa ile arası hiç iyi değilmiş. beraber yönetmelikler hazırlasalar da kanun-ı esasisi sürecinde birbirlerine ağır konuşmuşlar. yazar, cevdet paşanın rakibi hakkında oldukça sert ifadeler kullandığını ve aralarındaki husumetin ciddi boyutlara ulaştığını belirtiyor.