gazap üzümleri

geçmişte işlediğimiz günahlar vicdanımızı sürekli rahatsız eder.bu rahatsızlığı dindirmenin en iyi yolu da başkalarına faydalı olmak ve iyi işler yapmaktır. eğer yaptığımız iyilikleri, sızlayan vicdanımızın üzerine bir merhem gibi sürmeyi başarırsak, hermann hesse'nin tabiriyle "geçmiş günahlarımız belki bizi kutsallığa götürebilir."gazap üzümleri'nde en etkileyici yerlerden birisi de burasıdır: eserin kahramanlarından biri, karısının ölümü yüzünden kendisini suçlar ve dehşetli bi şekilde vicdan azabı çeker... çünkü karısı ağrılarından şikayet ettiğinde o bu şikayetleri ciddiye almamış ve karısını doktora götürmemiş; ağrıyı da karısının yediği yemeğe bağlamış ve de geçici olduğunu düşün...